Jaką masz klasę kotła?

Obecnie obowiązującą w Polsce normą dla domowych kotłów na drewno / węgiel / pellet jest norma PN-EN 303-5:2012. Zastąpiła ona poprzednią wersję z 2002 roku, wprowadzając bardziej rygorystyczne wymagania emisyjne oraz nowe klasy kotłów (4 i 5), eliminując klasy 1 i 2. Obecnie najwyższa 5 klasa kotłów oznacza najniższą emisyjność i najwyższą efektywność.

Norma PN-EN 303-5:2012 zawiera kryteria odnoszące się do takich kwestii jak:

• emisja tlenku węgla,
• emisja substancji smolistych oraz pyłów,
• minimalna sprawność cieplna kotła.

Wymagania normy PN-EN 303-5:2012 (dotyczącej kotłów na paliwa stałe) stały się technologicznym fundamentem dla unijnych wymogów Ekoprojektu (Ecodesign) określonych przez dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/125/WE. Ekoprojekt stanowi zaostrzenie normy 5 klasy, narzucając jeszcze niższe limity emisji, w tym tlenków azotu (NO_X) oraz surowsze wymogi dotyczące sezonowej sprawności energetycznej.

Klasy emisyjne kotłów na węgiel i drewno

Od 1 stycznia 2020 r. wymogi dotyczące Ekoprojektu muszą spełniać kotły na paliwo stałe, a od 1 stycznia 2022 r. miejscowe ogrzewacze pomieszczeń (piece i kominki).

Aktualna norma PN-EN 303-5:2012 wprowadza trzy klasy emisyjne (klasy 1 i 2 zniknęły):

• Klasa 5 (najwyższa): Kotły 5 klasy to zaawansowane i bezkonkurencyjne urządzenia grzewcze, znacznie nowocześniejsze od kotłów poprzednich generacji pod kątem wygody w obsłudze, ekologii oraz jakości wykonania. Kotły 5 klasy odpowiadają wszystkim standardom i normom emisyjnym zgodnie z PN/EN 303-5:2012, dlatego są przyjazne dla środowiska. 
• Klasa 4 (średnia): Kotły 4 klasy to urządzenia o średniej emisyjności i sprawności, wyższej niż kotły 3 klasy, ale niższej niż wymagane obecnie standardy 5 klasy.
• Klasa 3 (najniższa): Kotły 3 klasy to urządzenia charakteryzujące się najniższą sprawnością i najwyższą emisją zanieczyszczeń w porównaniu do kotłów klasy 4 i klasy 5. Kotły te potocznie nazywane są „kopciuchami” i podlegają wymianie.

Używanie kotłów 3 lub 4 klasy, po wyznaczonym w uchwale antysmogowej terminie grozi karami finansowymi.

Gdzie szukać informacji o klasie kotła?

Informacji o klasie kotła szukaj przede wszystkim na tabliczce znamionowej (metalowa plakietka lub naklejka na obudowie) oraz w dokumentacji technicznej/instrukcji obsługi kotła. Powinna się tam pojawić wzmianka o tym, że kocioł spełnia wymagania klasy 3, 4 lub 5 według normy PN-EN 303-5:2002 lub PN-EN 303-5:2012. W przypadku jej braku należy skontaktować się z producentem kotła.

Podsumowując, informacji o klasie kotła należy szukać:

• na tabliczce znamionowej umieszczonej na obudowie kotła (z boku, z tyłu lub z przodu). Znajduje się tam nazwa producenta, model, rok produkcji oraz norma PN-EN 303-5:2012,
• w Dokumentacji Techniczno – Ruchowej (DTR) / Instrukcji obsługi. Karta produktu lub instrukcja, którą otrzymuje się przy zakupie, zawiera certyfikaty potwierdzające klasę,
• w Certyfikacie zgodności kotła, tj. dokumencie potwierdzającym klasę emisji (zazwyczaj zgodność z normą PN-EN 303-5:2012),
• w Certyfikacie emisyjności kotła, tj. dokumencie potwierdzającym, że urządzenie spełnia restrykcyjne normy emisji zanieczyszczeń (pyłów, tlenków azotu) i wysoką sprawność energetyczną (powyżej 88-90%), co jest wymagane dla nowych instalacji i dotacji dostarczony razem z kotłem przy zakupie.

Nie ma bufora – nie ma 5 klasy?

W przypadku 99% kotłów zasypowych dostępnych na rynku kotły zasypowe (bez podajnika) może spełnić wymagania 5 klasy / Ekoprojektu, ale w komplecie z buforem ciepła. Jeśli w certyfikacie badań wyraźnie zaznaczono, że kocioł musi pracować z buforem ciepła, to jego użytkowanie bez bufora oznacza, że nie spełnia warunków certyfikacji 5 klasy / Ekoprojektu.

Jak niezawodnie poznać, czy dany kocioł zasypowy wymaga bufora ciepła? Jest o tym mowa zarówno w instrukcji obsługi kotła (DTR), w części dotyczącej wymagań instalacji, jak i na świadectwie 5 klasy / Ekoprojektu – w formie adnotacji „wymagany zbiornik akumulacyjny”.

Jeśli kocioł zasypowy zainstalowany jest wbrew wymogom bez bufora – nie spełnia wymagań 5 klasy / Ekoprojektu i jest uznawany jako pozaklasowy, a za jego użytkowanie w województwie śląskim województwie, zgodnie z uchwałą antysmogową, grozi kara grzywny.

Poniżej zestawiono normy emisji dla domowych kotłów na drewno, węgiel i pellet.